Copyright 2017 - www.kyzikos.gr

Η Αρτάκη

Η Αρτάκη (Erdek) Κυζίκου Μικράς Ασίας είναι μια πόλη χτισμένη στα νότια παράλια της Προποντίδας, στο νότιο-δυτικό τμήμα της Κυζικηνής χερσονήσου. Απέχει 20 km από την πόλη της Πανόρμου (Bandirma) και διοικητικά ανήκει στο νομό Βαλουκεσερίου (Balikesir). Σήμερα έχει πάνω από 20.000 κατοίκους, τουρκοκρητικής καταγωγής στην πλειονότητά τους, και είναι η πρωτεύουσα του ενοποιημένου, πλέον, Δήμου που περιλαμβάνει όλα τα χωριά της Κυζικηνής χερσονήσου.

 

Η Αρτάκη, ιδρύθηκε από τους Μιλήσιους τον 8ο με 7ο αιώνα π.Χ. περίπου, την περίοδο του δεύτερου ελληνικού αποικισμού αν και στην περιοχή ζούσαν ελληνικά φύλα ήδη από τον 15ο αιώνα π.Χ. όπως αναφέρει ο Στράβωνας (Γεωγραφικά, XIII 1.3). Κατά την αρχαιότητα η Αρτάκη διατήρησε την αυτονομία της, ενώ όπως μας ιστορεί ο Ηρόδοτος (Ιστορίαι, 6.33.2) έλαβε μέρος στην Ιωνική επανάσταση το 493 π.Χ. Την περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου ήταν σύμμαχος των Αθηναίων, ενώ αρκετά χρόνια αργότερα κυριεύθηκε από τους Κυζικηνούς, όπως και η γειτονική Προκόννησος (Μαρμαράς), συμμεριζόμενη εφ’ εξής την τύχη της Κυζίκου.

Την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας η Αρτάκη ανθεί πνευματικά και υλικά, ενώ μετά τον σεισμό του 1063 που κατέστρεψε ολοσχερώς την πόλη της Κυζίκου, γίνεται η έδρα της – τέταρτης στην ιεραρχία του Οικουμενικού Θρόνου – Μητροπόλεως Κυζίκου. Η άνθιση αυτή διαρκεί μέχρι τα τέλη του 14ου αιώνα οπότε η Αρτάκη κατακτάται από τους τούρκους και η ανάπτυξη ανακόπτεται βιαίως.

Κατά τον νεοελληνικό διαφωτισμό η Αρτάκη, όπως και ολόκληρη η ρωμιοσύνη, αναγεννάται πνευματικά και οικονομικά. Η αναγέννηση αυτή σε συνδυασμό με τις διεθνείς οικονομικοπολιτικές εξελίξεις θα οδηγήσουν την Αρτάκη προς τα τέλη του 19ου αιώνα στην περίοδο της μεγαλύτερής της ακμής. 

Όλα αυτά, βέβαια, θα διακοπούν με τους εκτοπισμούς του 1913-14, την μεγάλη πυρκαϊά του 1917 που κατέκαψε σχεδόν ολοσχερώς την πόλη και τελικά, τον Αύγουστο του 1922, με τη μεγαλύτερη ίσως συμφορά που γνώρισε ο ελληνισμός: τη Μικρασιατική καταστροφή.

Την εποχή εκείνη η Αρτάκη αριθμούσε 12.500 περίπου κατοίκους, εκ των οποίων οι 10.000 ήταν ελληνικής καταγωγής, ενώ στην πόλη λειτουργούσε μεγαλοπρεπές Αρρεναγωγείο και Παρθεναγωγείο.

Μετά την καταστροφή, το μεγαλύτερο μέρος των Αρτακηνών προσφύγων εγκαταστάθηκε στην Εύβοια, βόρεια της Χαλκίδας, στο απαλλωτριωμένο κτήμα Βουδούρη του Βατώντα, όπου ιδρύθηκε το 1923 η Νέα Αρτάκη. 

 

 

Δοκιμαστικό κείμενο 1

The site amid the marshes of Balkiz Serai is known as Bal-Kiz and entirely uninhabited, though under cultivation. The principal extant ruins are the walls, dating from the fourth century, which are traceable for nearly their whole extent, and the substructures of the temple of Hadrian, the ruins of a Roman aqueduct and a theatre.

The picturesque amphitheatre, intersected by a stream, built in the third century B.C., was one of the largest in the world; its diameter was nearly 500 feet (150 m). Of this magnificent building, sometimes ranked among the seven wonders of the ancient world, thirty-one immense columns still stood erect in 1444. These have since been carried away piecemeal for building purposes.

Colossal foundations of a temple dedicated to the Emperor Hadrian are still visible: the columns were 21.35 metres high (about 70 feet), while the highest known elsewhere, those at Baalbek in Syria are only 19.35 metres (about 63 feet).

The monuments of Cyzicus were used by the Byzantine emperor Justinian as a quarry for the building of his Saint Sophia cathedral, and were still exploited by the Ottomans.

Δοκιμαστικό κείμενο 2

The site amid the marshes of Balkiz Serai is known as Bal-Kiz and entirely uninhabited, though under cultivation. The principal extant ruins are the walls, dating from the fourth century, which are traceable for nearly their whole extent, and the substructures of the temple of Hadrian, the ruins of a Roman aqueduct and a theatre.

The picturesque amphitheatre, intersected by a stream, built in the third century B.C., was one of the largest in the world; its diameter was nearly 500 feet (150 m). Of this magnificent building, sometimes ranked among the seven wonders of the ancient world, thirty-one immense columns still stood erect in 1444. These have since been carried away piecemeal for building purposes.

Colossal foundations of a temple dedicated to the Emperor Hadrian are still visible: the columns were 21.35 metres high (about 70 feet), while the highest known elsewhere, those at Baalbek in Syria are only 19.35 metres (about 63 feet).

The monuments of Cyzicus were used by the Byzantine emperor Justinian as a quarry for the building of his Saint Sophia cathedral, and were still exploited by the Ottomans.

f t g m